Sociale zorg medewerker
Een groot deel van langdurig verzuim heeft een psychische oorzaak. Gaat het om werkgerelateerde klachten, dan speelt psychosociale arbeidsbelasting (PSA) vaak een rol. PSA is al jaren een van de belangrijkste arbeidsrisico’s.
Maar wat is PSA precies? En wat kan een bedrijf doen om klachten en verzuim te voorkomen?
Wat is psychosociale arbeidsbelasting (PSA)?
Psychosociale arbeidsbelasting gaat over stress die ontstaat door het werk. Bijvoorbeeld door een hoge werkdruk of door ongewenst gedrag, zoals pesten, agressie en geweld, discriminatie of (seksuele) intimidatie. PSA kan ingrijpende gevolgen hebben. Mensen kunnen er letterlijk ziek van worden. PSA is verantwoordelijk voor een kwart van het psychisch verzuim.
PSA in de Arbowet
PSA valt onder de Arbowet. Dat betekent dat een bedrijf beleid moet voeren om PSA te voorkomen of te beperken. De aanpak van ongewenste situaties, zoals pesten of discriminatie, leg je vast in een PSA-beleid. Dit beleid maakt onderdeel uit van het arbobeleid. Door PSA serieus aan te pakken, voldoe je niet alleen aan wettelijke verplichtingen. Je draagt ook bij aan minder verzuim, meer werkplezier en duurzaam inzetbare medewerkers.
Ongewenst gedrag
Ongewenst gedrag op de werkvloer kan leiden tot (langdurige) uitval. Daarom ben je verplicht om dit risico zo veel mogelijk te beperken. Het gaat om verschillende vormen van ongewenst gedrag, zoals pesten, discriminatie, (seksuele) intimidatie en agressie.
Pesten op het werk
Volgens het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid krijgt één op de tien medewerkers te maken met pesten. Dat kan zich uiten in onzinnige opdrachten, negeren of buitensluiten, nadoen en belachelijk maken, intimidatie, agressie en roddelen.
Medewerkers die worden gepest, verliezen vaak zelfvertrouwen en raken sociaal geïsoleerd. Hun persoonlijke waardigheid en mentale welzijn komen onder druk te staan. Dit kan leiden tot slaapproblemen en een lagere productiviteit. Uiteindelijk kan iemand zich ziek melden of zelfs uitvallen met een burn-out. Een medewerker met een burn-out is gemiddeld 318 dagen niet inzetbaar. En omdat één verzuimdag al snel ongeveer 360 euro kost, is het belangrijk om stress en psychische klachten zo vroeg mogelijk te herkennen en aan te pakken.
Discriminatie, waaronder seksuele intimidatie
De wet verbiedt ongeoorloofd onderscheid op de werkvloer. Toch heeft meer dan de helft van de discriminatieklachten die het College voor de Rechten van de Mens ontvangt, te maken met de werkomgeving. Daarom ben je verplicht om de risico’s van discriminatie in kaart te brengen en zo nodig maatregelen te nemen om dit te voorkomen.
Seksuele intimidatie op het werk gaat over seksuele toenadering, verzoeken om seksuele gunsten of ander seksueel getint gedrag. Dat kan verbaal, non-verbaal of fysiek zijn en wordt als ongewenst ervaren.
De gevolgen van discriminatie en seksuele intimidatie lijken sterk op die van pesten. Ze tasten de waardigheid en integriteit van de medewerker aan en hebben invloed op het mentale welzijn. Dit kan leiden tot slaapproblemen, lagere productiviteit en uiteindelijk verzuim. In ernstige gevallen kan iemand zelfs arbeidsongeschikt raken.
Agressie
Een op de vier medewerkers krijgt te maken met intimiderend gedrag. Dat kan komen van klanten, leveranciers, collega’s of leidinggevenden. Denk aan beledigingen, bedreigingen, pesterijen of zelfs geweld.
Een veilige en vertrouwde werkomgeving is belangrijk. Die heeft een direct positief effect op prestaties en verzuim. Door medewerkers te leren omgaan met agressie, kun je verzuim helpen voorkomen.
Werkstress
Als een medewerker met plezier en motivatie werkt, geeft werk energie. Ervaart iemand werkstress, bijvoorbeeld door een te hoge werkdruk, dan neemt de kans op verzuim toe. Van het langdurig psychisch verzuim (langer dan zes weken) valt een kwart uit door stress. Daarom is het belangrijk om hier preventief mee aan de slag te gaan.
Onderzoek laat zien dat het verlagen van de werkdruk alleen niet altijd een burn-out voorkomt. Om werkstress te verminderen, helpt het om te kijken naar wat medewerkers energie geeft. Deze energiebronnen maken het makkelijker om om te gaan met werkdruk en stress. Daar lees je hier meer over.
PSA-beleid
Met al deze thema’s kun je preventief aan de slag door een duidelijk PSA-beleid op te stellen binnen je bedrijf. Dat helpt verzuim te voorkomen en zorgt ervoor dat medewerkers met plezier aan het werk zijn én blijven. De Arbowet verplicht je om aandacht te besteden aan psychosociale arbeidsbelasting (PSA).
Voor een effectief PSA‑beleid breng je eerst de oorzaken van arbeidsbelasting in kaart. Dat doe je met een Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Daarna stel je een protocol op voor ongewenste omgangsvormen en werkdruk. Ook regel je een klachtenregeling, benoem je een klachtencommissie en wijs je een interne of externe vertrouwenspersoon aan.
Vertrouwenspersoon
Neerbuigende opmerkingen, agressie en pesten kunnen in elk bedrijf voorkomen. Hoewel je een melding van ongewenste omgangsvormen altijd serieus moet nemen, vinden slachtoffers het vaak lastig om hier open over te praten. Een vertrouwenspersoon verlaagt die drempel. Zo kunnen problemen eerder worden besproken en aangepakt. Dat draagt bij aan een prettige werksfeer en helpt om medewerkers duurzaam inzetbaar te houden.
Klachtencommissie
Als onderdeel van het PSA‑beleid bied je medewerkers de mogelijkheid om een klacht in te dienen bij een klachtencommissie. Deze commissie adviseert je bedrijf over passende maatregelen bij een specifieke klacht. Ook kan de commissie meedenken over het PSA‑beleid.
De uiteindelijke beslissing en uitvoering van maatregelen liggen bij jou. Het gaat immers om een veilige werkomgeving en de duurzame inzetbaarheid van je medemedewerkers.
Veelgestelde vragen
Bekijk hier de veelgestelde vragen en antwoorden over psychosociale arbeidsbelasting en de vertrouwenspersoon.
