Werkstress

  • Leestijd
    12 minuten
  • 18 november 2020 aangemaakt
  • 19 november 2020 bijgewerkt

Een gezonde werkdruk is prima, maar wat als deze omslaat in ongezonde werkstress? En dit zelfs leidt tot verzuim. Verzuim door stress en psychische klachten is te voorkomen, door vroegtijdig de signalen te herkennen en aan te pakken. Maar wat is nu precies werkstress? En wat is het verschil met werkdruk? En wat kunt u als werkgever doen? U leest het in dit artikel.

werkstress

Praktische gids 'Goed omgaan met werkstress, ook in tijden van corona'

Aan de coronamaatregelen van de overheid kunt u niets doen, maar zelfs in deze ingewikkelde tijden kunt u werkplezier stimuleren en werkstress (helpen) voorkomen. De handvatten uit onze beknopte gids helpen u hierbij.gids werkstress

In deze gids:

  • Alles over een goede balans
  • Praktische tips
  • Praktijkvoorbeelden

Download de gids

Wat is werkstress?

Stress in, of door de werksituatie noemen we werkstress. Dat kan een gevolg zijn van de hoeveelheid werk, maar kan ‘m ook zitten in hoe iemand werkdruk ervaart. Een werknemer die te perfectionistisch is, kan bijvoorbeeld het gevoel hebben tekort te schieten of de controle te verliezen. Privéomstandigheden kunnen ook stress veroorzaken, bijvoorbeeld als iemand naast zijn baan mantelzorger is. Staan er te weinig herstelmogelijkheden en ‘opladers’ tegenover, dan kan stress leiden tot uitval met gezondheidsklachten.

Werkstress in de Arbowet

Als werkgever bent u verplicht werkstress te beperken. De wetgever noemt dit onder de noemer: psychosociale arbeidsbelasting. De Arbowet legt de term psychosociale arbeidsbelasting uit in het hoofdstuk Definities: “de factoren direct of indirect onderscheid met inbegrip van seksuele intimidatie, agressie en geweld, pesten en werkdruk, in de arbeidssituatie die stress teweeg brengen”. Als werkgever bent u dus verplicht werkdruk te voorkomen. De aanpak hierop legt u vast in een wettelijk verplicht PSA-beleid.

 

Cijfers over werkstress in het mkb tot juni 2020

Het gemiddelde verzuim in Nederland van medewerkers in het mkb (200 medewerkers) bedraagt 3,8%. Van het langdurend verzuim (> 6 weken) valt 37% uit door psychische klachten. 26% van het langdurend verzuim is stressgerelateerd (verzuim met de diagnose spanning, overspanning of burn-out). Bekijk de cijfers in ons laatste persbericht

infographic werkstress 2020

Gezonde werkdruk versus ongezonde werkstress

Werken is gezond en werkdruk is niet persé slecht. Sterker: we hebben werkdruk nodig om prestaties te leveren en het kan zelfs leiden tot ‘flow’. Is de spanning te groot, dan kan gezonde werkdruk omslaan in stressklachten. Onze prestaties, ons welzijn en zelfs onze gezondheid kunnen hieronder lijden. Alles draait om de juiste balans.

De mens als batterij

De consultants bij ArboNed gebruiken voor het inschatten van een goede balans het Job Demands-Resources model (JD-R model). Het idee van het model is dat het werk bepaalde eisen stelt die energie kosten (job demands, of: stressoren), maar dat mensen juist ook energie krijgen van hun werk (job resources, of: energiebronnen). Door met het JD-R model naar werk te kijken, kun je de mens zien als een batterij die soms leegloopt (door de stressoren die veel inspanning vergen) en weer oplaadt (bijvoorbeeld door de energiebronnen, de positieve aspecten van het werk).

JDR-model

Video: Hoe ontstaat stress?

In deze korte animatie leggen we aan de hand van het JD-R model uit hoe stress ontstaat.

Drukke baan = stress?

Werkgevers vinden het soms moeilijk om te begrijpen waar de ervaren werkstress vandaan komt. “Mijn werknemer heeft helemaal geen drukke baan”, klinkt het regelmatig. Vaak wordt de gestreste werknemer vergeleken met de werkgever of leidinggevende en diens functie-eisen en mate van verantwoordelijkheid. Maar stress ervaren heeft met meer te maken dan de functieomschrijving. Hoe hoog legt iemand de lat, hoeveel plezier haalt hij uit zijn werk? En het gaat om meer dan de eisen die de baan stelt aan de werknemer. Het draait om het versterken van energiebronnen. Waar halen uw mensen hun balans en werkplezier vandaan? Wat zijn hun sterke punten en waar ligt hun kracht? 

Stress door privé-omstandigheden

Er kunnen zich ook gebeurtenissen in de privésfeer voordoen die voor stress zorgen. Bijvoorbeeld ziekte en/of overlijden van dierbaren, een scheiding, verhuizing, of zwangerschap en geboorte, problemen in de opvoeding, financiële problemen, trouwen of ontslag.

Het wordt een uitputtingsproces als de energiebronnen en stressoren te lang in disbalans zijn. Mensen met bepaalde persoonlijke kenmerken en overtuigingen zijn gevoeliger voor het ontwikkelen van stressklachten en burn-out. Vaak wordt iemand die snel piekert, weinig zelfvertrouwen heeft en een passieve manier heeft van probleem oplossen in verband gebracht met stress. Of iemand die heel perfectionistisch is en de lat heel hoog legt. Extraverten lijken juist minder risico te lopen op stressklachten en burn-out.

webinar Q4 werkstressWebinar Voorkom dat gezonde werkdruk omslaat in ongezonde werkstress

In ons gratis webinar krijgt u praktische tips hoe u ongezonde werkstress bij uw werknemers kunt voorkomen of beperken. 

Wat zijn de signalen van werkstress?

De symptomen van werkdruk zijn alertheid en concentratie. Iemand kan veel doen in beperkte tijd. Lichamelijk krijgt hij het misschien warm en een beetje zweten om de warmte kwijt te raken is niet ongewoon. Als het stressmoment voorbij is, zwakken deze symptomen af. Het lichaam heeft tijd om te herstellen. 

Houd de stress langer aan en heeft de werknemer geen tijd om op te laden, dan kunnen er signalen op het werk ontstaan. Denk hierbij aan een lagere productiviteit, moeite hebben met veranderingen op de werkvloer of in de werkzaamheden. Cynischer over de werkdruk of het bedrijf, sneller geïrriteerd naar de collega’s en ontevredenheid zijn ook symptomen. De gestreste werknemer kan zich ziek melden. Even een dagje niet naar werk om bij te komen.

Signalen die kunnen wijzen op stress kunnen geclusterd worden en zijn als volgt:

Denken Emotie
  • besluiteloos/piekeren
  • concentratieproblemen
  • verstrooid/vergeetachtig
  • ongeïnteresseerd 
  • van hak op de tak/niets afmaken
  • afwezig/ prioriteiten verwarren
  • ontevreden/prikkelbaar
  • onzeker/ongemotiveerd
  • agressief/desinteresse
  • lusteloos
  • wisselende stemmingen
  • opgejaagd/schuldgevoel
Fysiek Gedrag
  • hoofdpijn/nek- of rugpijn
  • zweten/ slecht slapen
  • maag- of darmklachten
  • onrust/moe
  • aankomen/afvallen
  • hartkloppingen/duizeligheid
  • snel geïrriteerd/agressief
  • meer roken/drinken/geremd
  • meer medicijngebruik
  • snel huilen/vaker ziekmelden
  • irriteren aan anderen
  • slecht presenteren/kleine ongelukjes

 

Ervaringsdeskundigen van ArboNed aan het woord

Wat is een burn-out?

Onder burn-out verstaan wij een langdurige negatieve, geestesgesteldheid die primair gekenmerkt wordt door uitputting en gepaard gaat met spanningsklachten, verminderd functioneren en een cynische werkhouding. De term burn-out (letterlijk vertaald: opbranden) is een metafoor die betrekking heeft op de mentale uitputting. Zoals een vuur kan doven door onvoldoende brandstof, zo kan iemand zijn werklust uitdoven door een gebrek aan mentale energie.  Het is de negatieve optelsom van stressoren en van wat iemand motiveert (energiebronnen) in met name het werk. 

Wat is het verschil tussen werkstress en een burn-out?

Het ervaren van ongezonde werkstress over langere tijd leidt vaak tot overspannenheid. Een werknemer is moe, gespannen, prikkelbaar, emotioneel labiel, lijdt aan concentratieverlies en/of slaapt slecht. Degene valt uit en de duur van de problematiek loopt tot circa drie maanden. De ’chronische vorm’ van werkgerelateerde overspannenheid met een langduriger beloop wordt burn-out genoemd. Er is sprake van een relatief lange voorgeschiedenis van overbelasting (zes maanden tot een jaar) en een chronisch klachtenbeloop. Degene valt langdurig uit en arbeidsongeschiktheid dreigt. Er is een verstoorde relatie met het werk.

Wat zijn de symptomen van een burn-out?

De kern van burn-out is dat het energieniveau is aangedaan. Burn-out wordt primair gekenmerkt door uitputting en een cynische houding ten opzichte van het werk. Door de burn-out ziet men het nut van zijn werk niet meer in.

Aanpak van verzuim door werkstress

Van het langdurend psychisch verzuim (>6 weken), valt een kwart van de werknemers uit door stress. Dit aandeel is al jaren te hoog. Het goede nieuws is dat er vaak iets aan te doen is. Dat begint met een goed gesprek: waar wringt de schoen. Afhankelijk van het probleem richt de aanpak zich op het werk zelf (de hoeveelheid en/of inhoud), of op de veerkracht van uw medewerker. Iemand kan bijvoorbeeld nieuwe vaardigheden aanleren om met stressvolle situaties om te gaan. Zo kunt u ernstige gevolgen voorkomen, zoals langdurige uitval door een burn-out. Bij ernstige stress- en burn-outklachten is professionele steun noodzakelijk. Denk hierbij aan een bedrijfsmaatschappelijk werker of het open spreekuur van de bedrijfsarts met eventuele doorverwijzing naar een psycholoog. 

Bekijk onze praktische oplossingen

Omgaan met gestreste werknemers

Om werkstress te voorkomen richten veel werkgevers en werknemers zich voornamelijk op het verminderen van de werkdruk, door bijvoorbeeld het aantal taken te verlagen. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangewezen dat deze aanpak op het gebied van stressreductie werkt als een werknemer al psychisch ziek is, maar dat dit niet de oplossing is om werkgerelateerde stressklachten te voorkomen. Om stress op het werk te verminderen, is het juist van belang dat de werknemer energiebronnen benut. De drie belangrijkste energiebronnen zijn autonomie, competentie en verbondenheid. Wilt u effectief werkstress aanpakken, start dan daar. Ook heeft u als werkgever een voorbeeldfunctie, dus u zou het goede voorbeeld moeten geven. 

Hoe gaat u als werkgever om met werkstress bij al de verschillende werknemers?

Heeft u meerdere werknemers in dienst, dan lijkt het voorkomen van werkstress een onmogelijke opgave. Elk persoon is anders, heeft andere stressoren en andere energiebronnen en ervaart werkstress dus ook anders. En de business gaat door. Wat moet u als werkgever met die werkstress? Ga hier vooral over in gesprek met uw werknemers.

werkstressTraining Voorkom uitval door stress

Tijdens de praktische training van één dag leert u alles over gezonde werkdruk, ongezonde werkstress en hoe uitval door werkstress te voorkomen

Gerelateerde nieuwsberichten

teaser_Bed

Verzuim verlagen

Gezonde werknemers maken een gezonde onderneming. Beperken of zelfs voorkomen dat uw werknemers zich ziek melden, is van…

10 minuten