Psychosociale arbeidsbelasting (PSA)

Maar liefst een derde van het verzuim heeft een psychische oorzaak. Als het gaat om werkgerelateerde oorzaken, dan heeft psychisch verzuim vooral te maken met psychosociale arbeidsbelasting (PSA). PSA is al jaren één van de belangrijkste arbeidsrisico’s. Wat is psychosociale arbeidsbelasting precies en wat kunt u eraan doen? U leest het in dit artikel.

psa

Wat is psychosociale arbeidsbelasting (PSA)?

Hoe collega’s, leidinggevenden en cliënten met elkaar omgaan op 't werk kan een grote impact hebben op hoe iemand zich voelt. Zeker als er sprake is van ongewenst gedrag, zoals pesten, agressie en geweld, discriminatie of seksuele intimidatie. Het zijn allemaal vormen van psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Ook werkdruk valt onder de noemer psychosociale arbeidsbelasting. PSA kan ingrijpende gevolgen hebben; mensen kunnen er letterlijk ziek van worden. Zo is werkstress verantwoordelijk voor een kwart van het psychisch verzuim.

PSA in de Arbowet

De Arbowet legt de term psychosociale arbeidsbelasting uit in het hoofdstuk Definities: “de factoren direct of indirect onderscheid met inbegrip van seksuele intimidatie, agressie en geweld, pesten en werkdruk, in de arbeidssituatie die stress teweeg brengen”.

Als werkgever bent u verplicht grensoverschrijdend gedrag en werkdruk te voorkomen. De aanpak op ongewenste situaties, zoals pesten of discriminatie, legt u vast in een wettelijk verplicht PSA-beleid. U kunt het beleid zelf vormgeven, of opstellen in samenwerking met een externe bedrijfsmaatschappelijk werker. Hierover leest u verderop in dit artikel meer. Eerst gaan we dieper in op de diverse vormen van PSA.

Ongewenst gedrag

Ongewenst gedrag op de werkvloer kan leiden tot (langdurige) uitval en werkgevers zijn verplicht om het risico hierop zoveel mogelijk tegen te gaan. Lees hier meer over de verschillende vormen van ongewenst gedrag: pesten, discriminatie (waaronder seksuele intimidatie) en agressie.

Pesten op het werk

Volgens het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft maar liefst 1 op de 10 werknemers te maken met pestgedrag. Voorbeelden van pestgedrag zijn het laten uitvoeren van onzinnige taken, negeren en buitensluiten, imiteren en belachelijk maken, intimidatie en agressie, en roddelen.

Werknemers die het mikpunt zijn van pesterijen krijgen vaak minder zelfvertrouwen en komen in een sociaal isolement terecht. De persoonlijke waardigheid en mentale integriteit van werknemers raken beschadigd. Ze kunnen slaapproblemen ontwikkelen en de productiviteit gaat achteruit. Uiteindelijk melden ze zich ziek en de spanning kan er uiteindelijk toe leiden dat de werknemer uitvalt met een burn-out. Een werknemer met een burn-out is gemiddeld 8 maanden niet inzetbaar. Al met al kan pesten dus grote gevolgen hebben voor uw werknemer en uw bedrijf.

Discriminatie, waaronder seksuele intimidatie

Volgens de wet mag er in werksituaties geen ongeoorloofd onderscheid worden gemaakt. Maar van alle discriminatieklachten die het College voor de Rechten van de Mens binnenkrijgt, heeft meer dan de helft te maken met de werkomgeving. Werkgevers zijn verplicht de risico’s van discriminatie op de werkvloer in kaart te brengen en moeten zo nodig een plan maken om het te voorkomen.

Seksuele intimidatie op het werk is elke vorm van seksuele toenadering, verzoeken om seksuele gunsten of ander seksueel getint gedrag (verbaal, nonverbaal of fysiek) in de werkomgeving, die als ongewenst worden ervaren.

De gevolgen van discriminatie en seksuele intimidatie zijn vergelijkbaar met die van pesten. Het tast de waardigheid en integriteit van de werknemer aan en heeft gevolgen voor zijn mentale welzijn. De werknemers kunnen slaapproblemen ontwikkelen en de productiviteit gaat achteruit. Uiteindelijk melden ze zich ziek en kunnen ze zelfs arbeidsongeschikt raken.

Agressie

Eén op de vier werknemers krijgt te maken met intimiderend gedrag. Van klanten en leveranciers tot collega's en leidinggevenden. Het gaat daarbij om beledigingen, bedreigingen, pesterijen en zelfs gewelddadig gedrag.

Een veilig en vertrouwd gevoel is belangrijk. Het heeft een direct, positief effect op de prestaties en het verzuim van werknemers. U kunt verzuim voorkomen door uw werknemers te leren beter om te gaan met agressie.

lockersOmgaan met agressie en geweld

In deze training leert u in één dag beter en bewuster om te gaan met agressie en geweld en leert u lastige situaties effectief te de-escaleren.

Werkdruk

Als iemand gemotiveerd en met plezier werkt, haalt iemand energie uit zijn werk. Ervaart de werknemer werkstress, bijvoorbeeld door een te hoge werkdruk, dan neemt de kans op verzuim toe door controleverlies en een gebrek aan energiebronnen. Werkstress is beroepsziekte nummer 1. Van het langdurend psychisch verzuim (>6 weken), valt een kwart van de werknemers uit door stress. Dit aandeel stijgt al jaren. Het is dus belangrijk hier preventief mee aan de slag te gaan.

Onderzoek toont aan dat het verlagen van de werkdruk geen burn-out voorkomt. Om werkstress te verminderen, is het van belang om in te zetten op waar werknemers energie van krijgen. Deze energiebronnen zorgen ervoor dat de werknemer beter met de ervaren werkdruk en werkstress omgaat. U leest er hier meer over.

PSA-beleid

Met al deze thema's kunt u preventief aan de slag door een duidelijk PSA-beleid op te stellen binnen uw bedrijf. Een PSA-beleid voorkomt verzuim en zorgt ervoor dat werknemers met plezier aan het werk kunnen én blijven. Vanuit de huidige Arbowet bent u als werkgever verplicht om aandacht te besteden aan PSA.

Voor het opstellen van een effectief PSA-beleid brengt u eerst de oorzaken van arbeidsbelasting in kaart. Dit kunt u doen met een Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Vervolgens stelt u een protocol op voor ongewenste omgangsvormen, een klachtenregeling en benoemt u een klachtencommissie. Ook benoemt u een interne of externe vertrouwenspersoon.

PSA-checklist

Vertrouwenspersoon

Neerbuigende opmerkingen, agressie, pesten. Zoals u heeft kunnen lezen, zijn het problemen die in elke organisatie kunnen voorkomen. Een melding van ongewenste omgangsvormen moet u als werkgever altijd serieus nemen, hoewel het voor een slachtoffer lastig kan zijn open over de problemen te praten. Een vertrouwenspersoon verlaagt de drempel voor het aankaarten van problemen. Zo werkt u aan een goede werksfeer en houdt u uw mensen duurzaam inzetbaar.

VPTraining Vertrouwenspersoon

Leer alles over een sociaal veilige werkomgeving in een praktische training van één dag.

 

Klachtencommissie

Als onderdeel van het PSA-beleid moeten bedrijven de mogelijkheid bieden een klacht in te dienen bij een klachtencommissie. De klachtencommissie adviseert uw organisatie over de te nemen maatregelen bij een specifieke klacht. De commissie kan u ook adviseren over uw PSA-beleid. De uiteindelijke beslissing of uitvoering van de maatregel is de verantwoordelijkheid van u als werkgever. Het gaat om de inzetbaarheid van uw mensen.

Veelgestelde vragen

Bekijk hier de veelgestelde vragen en antwoorden over psychosociale arbeidsbelasting en de vertrouwenspersoon. 

Veelgestelde vragen & antwoorden